Sokak Sanatı & Grafiti

Grafiti’nin Tarihçesi

1) Grafiti nedir ?

Grafiti; muhtelif boyalarla, herhangi bir duvara veya zemine çizilmiş, püskürtülmüş, birtakım çizimlerdir. Antik Yunanca da ki, “graphein” yani yazmak, kelimesinden türemiştir. Bilhassa yeni nesil tarafından, oldukça ilgi gören ve dikkat çeken bir görsel sanattır.

2) Grafiti nasıl ortaya çıktı ?

Grafiti’nin tarihçesi, taş devri zamanlarında; mağaraların duvarlarına yapılan resimlere kadar uzanır. Türkiye de ki, Efes Antik Kenti’nin harabe, yıkıntı haline gelmiş bölümlerinde; hayat kadını ilanı bilinen, en eski grafitidir. Pompei şehrinde de, benzer kalıntılara rastlanmıştır.

Ek olarak Eski Mısır’da da, seyahate çıkan ve gezmeye giden yolcular; durdukları kentlerin, duvarlarına isimlerini veya resimlerini çiziyorlarmış. Bu antik yazılara ise “grafitto” adını veriyorlarmış.

Bir de, 8. ve 11. Asırlar arasında, pek çok yeri fethetmiş ve keşfetmiş olan Vikinglerin, İstanbul’a geldiklerinde; Ayasofya’nın korkuluklarına, “x was here” şeklinde, bir grafiti yaptıkları söylenir.

Ayrıca modern yaşam da, kendini ilk Writer olarak nitelendiren kişi Corn Bread’dır. Çünkü, teknolojinin gelişim aşamasında olduğu dünyada, 1967 yılında ilk grafitiyi yapmıştır. Bu da, grafitinin 60’lı yılların sonlarında, yaygınlaşan Hip Hop kültürünün, bir öğesi haline gelmesine katkı da bulunmuştur.

Soğuk harp, yani II. Dünya Savaşı yaşanırken; propaganda ve eylem aracı olarak da kullanılmıştır. Gençler, siyasi ve politik görüşlerini beyan etmek adına, bu seçeneği tercih etmiş, bir başkaldırı olarak görülmesini sağlamıştır. Özellikle ABD’de, 60’lı yıllarda sokak çeteleri gibi bazı oluşumlar, seslerini duyurmak adına sprey boyalarla, kendi duygularını ve hislerini ifade etme yöntemi olarak kabul etmişlerdir.

İlk dönemlerinde, kamusal alanlarda halka açık bir şekilde yapıldığından ötürü “vandalizm” olarak algılanmış, hor görülmüş ve bunun sonucunda bir protesto lisanı, sokak sanatı halini almıştır.

3) Grafiti’nin türleri nelerdir ?

Piece, Poster, Mozaik, Stencil, Tag, 3B Tebeşir Sanatı, Light Grafiti gibi pek çok türü vardır. Fakat en yaygınları, Piece ve Stencil’dir.

4) Grafiti ile ilgili terimler nelerdir?

Writer: Grafiti yapan kişiye denir.

Firstline: Grafiti yaparken, atılan çizgi.

Marker: Değişik kalınlıkta, renkli kalemler.

Outline: Harf çizgileri.

Highlights: Grafitiye verilen parlaklık.

Fill in:Çizgiler halledildikten sonra, içinin boyanması.

Blackbook: Sanatçının, kendi kafasındaki fikirleri, tasarıları çizmek için kullandığı defter.

5) Ünlü Bir Sokak Sanatçısı: Banksy

Kendisi, çok esrarengiz ve gizemli bir grafiti sanatçısıdır. Yaptığı duvar resimleri ile ünlenmiş, lakin gerçek kimliği bilinmediği için daha da popülerleşmiştir. Hakkında bilinen tek şey, 1974 senesinde Bristol kentinde doğmuş olduğudur. 2008 yılında, bir dergi kendisinin “Robin Gunningham” olduğunu iddia etse de, delil yetersizliğinden dolayı bu argüman çürütülmüştür. Lakabı Gerilla Artist’tir.

Banksy’nin, 2002’den beridir yapmış olduğu duvar çizimlerinden, “Kırmızı Balonlu Kız” adlı eseri, 2018 senesinde Sotheby’s Müzayedesi’nde 1,4 milyon dolara satılmıştır.

Eser satılır satılmaz, içine ustaca yerleştirilmiş bir mekanizma sayesinde; param parça olmuştur. Bunu yapan kişi, tabiki de eserin sahibidir. Banksy, sosyal medya hesabından “Going, going, gone… ” Notunu eklemiştir.